Blog

Blog: Gedachten, taal en de waarheid

Heerlijk lenteweer. Wandelend met de zon in onze rug passeren we mensen die aan het werk zijn in hun tuin. Bij ons commentaar over een grote berg gesnoeide wilgentakken wordt ons (heel lief) gevraagd “willen jullie wat takken meenemen?”.

De grote bos lange wilgentakken belanden thuis in mijn vaas. De takken beginnen al snel uit te lopen. De ene tak kronkelt naar een andere, ze groeien om elkaar heen en lijken zo verbonden met elkaar. Starend naar de kronkelende takken moet ik ineens denken aan hersenstroompjes en een warboel van gedachten.

Soms hoor ik in mijn praktijk een cliënt zeggen “het ligt aan die rare kronkels in mijn hoofd, het is een warboeltje. Ik word gek van mijn gedachten”.

Associaties, conclusies, taal, hoe werkt het eigenlijk? Dat is best een ingewikkeld verhaal. Ik probeer het een beetje uit te leggen. Taal is één van de middelen die we gebruiken om te communiceren, maar het is ook een instrument voor ons denken en leren.

We leren direct en we leren indirect:
Wat is het verschil? Een voorbeeldje. Bij direct leren ervaren we door een gebeurtenis bijvoorbeeld een soort ‘pijn’. Onze hersenen slaan het woord ‘pijn’ samen met de gebeurtenis op. Dit is een direct gemaakte verbinding in ons hoofd.

Over deze ‘pijn’ hebben we echter ook gedachten en gevoelens (ons denken). Deze gedachten en gevoelens koppelen we in onze hersenen ook aan de ervaren ‘pijn’. Dit koppelen is een heel snel en automatisch proces, we zijn ons hier niet van bewust! Dit zijn de indirect gemaakte verbindingen.

We ervaren onze gedachten en gevoelens over de gebeurtenis wel écht als feiten en dus als waarheid. Maar het zijn de naderhand gemaakte verbindingen in onze hersenen, ons indirecte leren over de gebeurtenis.

Hoe denken we als mens over de ‘pijn’ van een gebeurtenis? Dat is per persoon verschillend. Ieder persoon heeft namelijk zijn eigen unieke, gelegde verbindingen opgebouwd in zijn hersenen. Er zijn geen goede of foute verbindingen!

Hoe meer gedachten en gevoelens we hebben over onze ‘pijn’, hoe meer verbindingen er gemaakt worden in onze hersenen. De cirkel om onze ervaren ‘pijn’ wordt zo groter.

Daarnaast beïnvloeden onze gedachten en gevoelens over de ‘pijn’ ook ons gedrag. We gaan bij de ‘pijn’ bijvoorbeeld zaken vermijden of gaan mensen uit de weg. Door dit vermijdingsgedrag wordt de cirkel om onze ‘pijn’ groter en groter.

Deze groter wordende cirkel is verantwoordelijk voor ons groter wordende lijden, want hij is groter dan de oorspronkelijk ervaren ‘pijn’. En … ieder lijden is dus uniek (per persoon verschillend).

De relatie tussen ‘pijn’ en lijden:
Een verhelderend Engels YouTube-filmpje van ACT-therapeut dr. Russ Harris over de relatie tussen ‘pijn’ en lijden is The Struggle Switch (duurt ~ 3 min.)

De ‘pijn’ in het filmpje is direct ervaren angst (anxiety) over een gebeurtenis. De gedachten en gevoelens over de angst zijn: angst voor de angst, boosheid en verdriet over de angst en daarbij ook nog weer schuldgevoel over al deze gevoelens. Deze gedachten en gevoelens worden snel en automatisch in de hersenen gekoppeld aan de oorspronkelijke angst.

De groter geworden angst, de boosheid, het verdriet, het schuldgevoel én het eventuele bijbehorend vermijdingsgedrag wordt zo een steeds groter wordende cirkel van lijden, en dus een groter wordende ‘worsteling’ (The Struggle).

Hoe zet je ‘The Struggle Switch’ uit? Ik vertel je er graag meer over en wil het je uiteraard ook leren!

Ik geniet nog even van mijn wilgentakken. Iedere dag zie ik meer blaadjes uitlopen. Het blijft in beweging, net als de stroompjes en verbindingen in onze hersenen!